POM, PA en HMPE: welke kunststof kiest u voor uw machineonderdeel?
Voor machineonderdelen is kunststof vaak een slim alternatief voor metaal. Het materiaal is licht, goed te bewerken en kan uitstekende eigenschappen bieden op het gebied van slijtvastheid, wrijving en chemische bestendigheid. Maar welke kunststof past het beste bij uw toepassing?
POM, PA en HMPE behoren tot de meest gebruikte kunststoffen in de machinebouw. Ze lijken op het eerste gezicht misschien vergelijkbaar, maar verschillen sterk in eigenschappen en toepassingsmogelijkheden. De juiste materiaalkeuze begint daarom bij de functie van het onderdeel.
Eerst de toepassing, dan het materiaal
Een geleiding, lagerbus, tandwiel of slijtplaat moet vaak aan specifieke eisen voldoen, denk aan belasting, snelheid, wrijving, vocht, temperatuur of contact met chemicaliën. Ook de gewenste maatvoering en tolerantie spelen mee.
Bij Lakwijk kijken we daarom niet alleen naar de afmetingen van een onderdeel, maar vooral naar de toepassing. Komt het onderdeel in aanraking met water? Moet het bestand zijn tegen slijtage? Is een nauwkeurige maatvoering belangrijk? Of draait het juist om een lage wrijving bij een bewegend onderdeel?
Op basis daarvan adviseren we welk kunststofmateriaal het beste past.
POM: geschikt voor nauwkeurige en vormvaste onderdelen
POM, ofwel Polyoxymethyleen, is een veelgebruikte technische kunststof voor machineonderdelen waarbij maatvastheid belangrijk is. Het materiaal is sterk, stijf en goed te verspanen. Daardoor is POM zeer geschikt voor onderdelen met een nauwkeurige vorm of passing.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Tandwielen
- Lagerbussen
- Rollen
- Geleidingen
- Precisieonderdelen
- Kleine mechanische componenten
POM heeft bovendien goede glijeigenschappen. Dat maakt het een logische keuze voor onderdelen die ten opzichte van elkaar bewegen, zoals geleidingen of lagerbussen.
Is de maatvoering belangrijk en moet een onderdeel nauwkeurig worden gefreesd of gedraaid? Dan is POM vaak een sterke kandidaat.
PA: sterk, taai en slijtvast
PA, ook bekend als polyamide, wordt veel toegepast wanneer een onderdeel mechanisch zwaar belast wordt. Het materiaal is sterk, taai en slijtvast. PA kan goed tegen stoten en dynamische belasting, waardoor het geschikt is voor onderdelen die intensief worden gebruikt.
Veel voorkomende toepassingen zijn:
- Slijtdelen
- Geleidingen
- Lageronderdelen
- Tandwielen
- Wielen en rollen
- Constructieve machineonderdelen
PA is een goede keuze wanneer sterkte en slagvastheid belangrijker zijn dan een zeer nauwkeurige maatvoering. Het materiaal kan vocht opnemen, waardoor de eigenschappen en afmetingen onder wisselende omstandigheden kunnen veranderen. Bij onderdelen met zeer kleine toleranties is het daarom belangrijk om dit vooraf mee te nemen in de materiaalkeuze.
HMPE: ideaal voor slijtage en lage wrijving
HMPE is een hoogmoleculair polyethyleen dat vooral bekendstaat om zijn slijtvastheid en lage wrijving. Het materiaal wordt veel toegepast op plekken waar onderdelen langs elkaar bewegen of waar continu contact is met een ander oppervlak.
HMPE is onder andere geschikt voor:
- Slijtstrippen
- Kettinggeleidingen
- Glijbanen
- Transportgeleidingen
- Stoot- en slijtdelen
- Beschermende machineonderdelen
Door de lage wrijving glijdt materiaal gemakkelijk over HMPE. Dit maakt het bijzonder geschikt voor transport- en geleidingssystemen. HMPE is bovendien slagvast en kan goed tegen intensief gebruik.
Waar POM vaak wordt gekozen voor nauwkeurige onderdelen en PA voor sterk belastbare onderdelen, ligt de kracht van HMPE vooral bij slijtage, glijgedrag en impactbestendigheid.
POM, PA of HMPE: een praktische vergelijking
| Materiaal | Sterke eigenschappen | Veelgebruikte toepassingen |
| POM | Maatvast, stijf, goed te bewerken, lage wrijving | Tandwielen, lagerbussen, precisieonderdelen |
| PA | Sterk, taai, slijtvast, slagvast | Geleidingen, rollen, zwaar belastbare onderdelen |
| HMPE | Zeer slijtvast, lage wrijving, slagvast | Slijtstrippen, kettinggeleidingen, transportdelen |
Welke kunststof past bij uw onderdeel?
In de praktijk is de keuze vaak goed samen te vatten:
Kies POM wanneer nauwkeurigheid, vormvastheid en een goede bewerkbaarheid belangrijk zijn.
Kies PA wanneer het onderdeel veel kracht, stoten of dynamische belasting moet opvangen.
Kies HMPE wanneer slijtage en lage wrijving centraal staan, bijvoorbeeld bij transport- of geleidingssystemen.
Toch is geen enkele toepassing volledig standaard. Ook factoren zoals temperatuur, vocht, UV-straling, chemicaliën, voedselveiligheid en de gewenste levensduur van het onderdeel kunnen invloed hebben op de juiste keuze.
Kunststof op maat voor de machinebouw
POM, PA en HMPE zijn veelgebruikte materialen binnen de machinebouw en worden vaak verwerkt tot maatwerkonderdelen. Afhankelijk van de toepassing kunnen kunststof platen of stafmateriaal op maat worden gezaagd, gefreesd of gedraaid.
Heeft u al een werktekening of 3D-model? Dan kunnen we gericht meedenken over het juiste materiaal en de meest geschikte bewerking. Heeft u vooral een functionele vraag, zoals een onderdeel dat slijt, vastloopt of vervangen moet worden? Ook dan kijken we graag mee naar een passende kunststofoplossing.
Wilt u weten welke kunststof het beste past bij uw machineonderdeel? Neem contact op met Lakwijk voor advies over materiaalkeuze, maatwerk en bewerking.
